Świadectwo pochodzenia towaru – jakie dane powinno zawierać i jak je uzyskać?

Czym jest świadectwo pochodzenia towaru?

Świadectwo pochodzenia towaru to dokument potwierdzający kraj pochodzenia towaru, wymagany często w handlu międzynarodowym przez administrację celną kraju importera lub na podstawie umowy między eksporterem a importerem. Dokument ten ma znaczenie przy kontroli pochodzenia towaru lub zastosowania preferencyjnych stawek celnych.

W praktyce, świadectwo pochodzenia legalizowane jest przez uprawnione instytucje, takie jak urzędy celne lub Krajową Izbę Gospodarczą (KIG). To właśnie one dokonują weryfikacji dostarczonej dokumentacji i nadają certyfikatowi moc urzędową.

Rodzaje świadectwa pochodzenia towaru

W zależności od celu i rodzaju handlu międzynarodowego, wyróżniamy dwa główne typy świadectw pochodzenia towaru: preferencyjne i niepreferencyjne. Każde z nich spełnia odmienną rolę w kontekście odpraw celnych i międzynarodowych regulacji handlowych.

Preferencyjne świadectwo pochodzenia

Preferencyjne świadectwo pochodzenia umożliwia skorzystanie z preferencyjnych stawek celnych wynikających z umów o wolnym handlu. Przykładem takiego dokumentu jest EUR.1, EUR-MED., który potwierdza spełnienie warunków pochodzenia towaru uprawniających do preferencji taryfowych. W przypadku spełnienia określonych wymogów, zamiast EUR.1 można zastosować deklarację pochodzenia na fakturze wystawioną przez upoważnionego eksportera.

Niepreferencyjne świadectwo pochodzenia

Niepreferencyjne świadectwo (ang. certificate of origin) pochodzenia jest stosowane wtedy, gdy dokument nie służy uzyskaniu ulg celnych, lecz jest wymagany z innych powodów, np. w celu spełnienia wymogów importera, w przypadku embarg, środków ochronnych lub ograniczeń ilościowych. Dokument ten określa kraj pochodzenia towaru bez powiązania z preferencjami handlowymi. Często wymagany jest przy eksporcie do krajów arabskich, azjatyckich czy Afryki.

Jak uzyskać świadectwo pochodzenia towaru?

W Polsce za legalizację świadectw pochodzenia odpowiada Krajowa Izba Gospodarcza (KIG) lub urząd celny – w przypadku świadectw niepreferencyjnych. Natomiast świadectwa preferencyjne, takie jak dokument EUR.1, EUR-MED. legalizowane są przez urzędy celne.

Jakie dane muszą się znaleźć na świadectwie pochodzenia towaru?

Aby świadectwo pochodzenia zostało uznane przez władze celne kraju docelowego, musi zawierać zestaw kluczowych informacji:

• Nazwę oraz dane kontaktowe eksportera
• Nazwę i dane kontaktowe producenta (jeśli są inne niż eksportera)
• Kraj pochodzenia
• Numer listu przewozowego
• Numer i datę faktury handlowej
• Nazwę oraz dane kontaktowe odbiorcy
• Szczegółowy opis towarów zawierający kod HS, ilość i masę towarów

W niektórych krajach wymagane jest także potwierdzenie autentyczności świadectwa przez izbę gospodarczą lub urząd celny. Dodatkowo, dokument powinien zawierać podpis osoby upoważnionej oraz pieczęć instytucji, która je wystawiła.

Poprawne wypełnienie świadectwa ma istotne znaczenie – błędy formalne mogą opóźnić odprawę celną lub uniemożliwić skorzystanie z preferencji taryfowych.

Etapy uzyskania świadectwa pochodzenia

1. Rejestracja firmy
   Eksporter powinien przedstawić dokumenty rejestrowe oraz upoważnienia dla osób, które będą składały wnioski w jego imieniu.
2. Przygotowanie wniosku
   Należy sporządzić wniosek zawierający informacje o towarze, jego kodzie taryfy celnej, kraju pochodzenia, a także dołączyć wymagane dokumenty, takie jak faktura handlowa, specyfikacja towaru, ewentualnie deklaracje producenta.
3. Złożenie dokumentacji
   W zależności od rodzaju świadectwa, komplet dokumentów składa się do odpowiedniej instytucji: Krajowa Izba Gospodarcza (dla świadectwa niepreferencyjnego) lub urzędu celnego (dla preferencyjnego świadectwa, bądź niepreferencyjnego świadectwa).
4. Legalizacja  świadectwa
   Po pozytywnej weryfikacji dokumentów, świadectwo pochodzenia zostaje zalegalizowanie zwykle w ciągu 1–2 dni roboczych. W sytuacjach pilnych można ubiegać się o jego legalizację w trybie przyspieszonym.

W przypadku eksportu retrospektywnego (czyli wystawienia świadectwa po dokonanym wywozie towaru), do wniosku należy dołączyć komunikat CC599C który stanowi potwierdzenie faktycznego wywozu towaru.

Czy świadectwo pochodzenia towaru i dokument EUR 1 to to samo?

To jedno z najczęściej zadawanych pytań przez naszych klientów. Choć świadectwo pochodzenia i dokument EUR.1 dotyczą pochodzenia towaru, nie można ich stosować zamiennie. Świadectwo pochodzenia to dokument handlowy potwierdzający kraj pochodzenia, niezależnie od preferencji celnych. Może być wymagany przez kontrahenta lub urząd celny, bez związku z jakimikolwiek przywilejami taryfowymi.

Dokument EUR.1 natomiast to dokument celny stosowany wyłącznie w przypadkach, gdy towary eksportowane mają skorzystać z preferencyjnego traktowania celnego. Jest stosowany w obrocie z krajami, z którymi UE ma zawarte odpowiednie porozumienia, jak np. Szwajcaria, Norwegia, Serbia. Świadectwo przewozowe EUR.1  musi zostać potwierdzony przez urząd celny.

Kiedy potrzebny jest dokument EUR.1?

Dokument EUR.1 jest potrzebny zawsze wtedy, gdy firma chce skorzystać z preferencyjnych ceł przy eksporcie do krajów objętych umowami o wolnym handlu z UE. Przykładowo: dokument EUR.1 do Szwajcarii jest wymagany przy eksporcie do tego kraju, aby towar mógł zostać odprawiony celnie z obniżoną lub zerową stawką celną.

Aby zalegalizować dokument EUR.1, eksporter musi dostarczyć odpowiedni wniosek wraz z dokumentami potwierdzającymi pochodzenie towaru.

Kto wystawia dokument EUR. 1?

Zwykle czyni to urząd celny na podstawie złożonej dokumentacji. Warto wiedzieć, że w niektórych przypadkach, zaufani eksporterzy mogą uzyskać uprawnienia do samodzielnego wystawiania deklaracji na fakturze.